opracował Norbert Sokołowski
OPIS OBIEKTU
Miasto Bolków po raz pierwszy było wzmiankowane w roku 1276, natomiast w roku 1298 został wymieniony w źródłach pisanych tutejszy proboszcz Reinko. Badacze nie są zgodni, co do czasu powstania kościoła. Większość z nich za najbardziej prawdopodobny okres wskazuje jednak ostatnią ćwierć XIII w. Za fundatora świątyni uważa się Bolka I Surowego, księcia jaworskiego, lwóweckiego i świdnickiego (1252/1256-1301). Pierwotnie miała ona formę jednonawową o rzucie będącym połączeniem krzyża łacińskiego i równoramiennego krzyża greckiego z dostawioną od południa do pierwszego przęsła nawy wieżą, co stanowi o jej wyjątkowości na tle architektury regionu. Najprawdopodobniej w 3. ćwierci XIV w., za czasów książęcego patronatu Bolka II Małego, kościół został przebudowany do dwunawowej hali. W latach 1544-1629 świątynia była w rękach protestantów , natomiast od 1. połowy XVIII w. znalazła się w użytkowaniu cystersów z Krzeszowa. Obecny kształt uzyskała w 1. połowie XIX w., kiedy to zlikwidowano szczyty, założono niskie dachy oraz obniżono część murów. Zarówno wewnątrz jak i na zewnątrz kościoła zachowała się bogata średniowieczna dekoracja architektoniczna: m.in. płaskorzeźbione zworniki sklepienne z przedstawieniami twarzy kobiety w mitrze książęcej, otoczonej wieńcem z liści dębu (identyfikowanej ze św. Jadwigą Śląską), głowy mężczyzny ujętej liśćmi dębu, czy czterech głów młodych mężczyzn, z których jedna zwieńczona jest koroną, ponadto – roślinna dekoracja służek sklepiennych w prezbiterium czy takież zdobienia w przestrzeni nad łukami okien.
POLICHROMIE
W roku 2005 podczas prac remontowych w prezbiterium świątyni natrafiono na pierwsze fragmenty średniowiecznych malowideł ściennych. Kolejnych odkryć dokonano w latach 2007-2008 w obrębie nawy. Malowidła powstały w kilku etapach: najstarsze datowane są na czas ok. 1325 r., najmłodsze na pierwsze lata XVI w. W prezbiterium, na ścianie południowej znajduje się scena Sądu Ostatecznego (ok. 1325). W centrum kompozycji ukazano siedzącego na tęczy, ujętego w mandorlę Chrystusa (Maiestas Domini), którego otaczają medaliony z symbolami czterech ewangelistów . Po jego prawej stronie znajduje się Maria z rękami wzniesionymi do góry w geście modlitwy, której asystują trzej aniołowie z charakterystycznymi, wysoko uniesionymi skrzydłami. U stóp Marii ukazano zmarłych, powstających z grobów na wezwanie Chrystusa. Ponad sceną Sądu zachowały się dwie kwatery cyklu pasyjnego z jedynie konturowym obrysem postaci.Nieco późniejsza, pochodząca z 2. poł. XIV w., dekoracja malarska znajduje się na ścianach nawy poprzecznej – transeptu: fragmenty Pasji (m.in. scena Drogi na Golgotę) na ścianie północnej oraz rząd niezidentyfikowanych postaci na ścianie południowej (Panny Mądre i Panny Głupie?). Około 1400 r. powstała nowa dekoracja malarska, której śladem jest scena na wschodniej ścianie południowego ramienia transeptu ukazująca najprawdopodobniej Pokłon Trzech Króli. Po roku 1500 namalowano zaś: w prezbiterium – scenę Biczowania i wizerunek Chrystusa w formule Ecce Homo (Oto Człowiek) oraz motywy roślinne na sklepieniu, na ścianie tęczowej – wizerunek św. Ruperta, w nawie północnej – przedstawienie Chrystusa jako Męża Boleści (Vir Dolorum) oraz św. Krzysztofa, na filarach międzynawowych – postać św. Antoniego Opata i Trójcę Świętą w formule Tronu Łaski z Bogiem Ojcem podtrzymującym ukrzyżowanego Chrystusa.
GALERIA
w przygotowaniu
GODZINY OTWARCIA
Możliwe do obejrzenia w godzinach otwarcia kościoła.
KONTAKT
w przygotowaniu
LOKALIZACJA
Plac Jana Pawła II 1, Bolków (gm. Bolków)
GPS: 50.9209035, 16.1003559
WYBRANA BIBLIOGRAFIA
Adamski J. Gotycka architektura sakralna na Śląsku 1200-1420, s. 178-185.
Olgierd Czerner, Bolkow, [w:] Olgierd Czerner, Jerzy Rozpędowski, Bolkow. Zamek w Świnach, Wrocław 1960 (Śląsk w zabytkach sztuki), s. 5-87
Grzybkowski A., Gotycka architektura murowana w Polsce, Warszawa 2014, s. 52-59.
Grzybkowski A., Centralne gotyckie jednonawowe kościoły krzyżowe w Polsce, [w:] tenże, Między formą a znaczeniem. Studia z ikonografii architektury i rzeźby gotyckiej, Warszawa 1997, s. 7-38.
Jankowski A., Średniowieczne metamorfozy architektury i malarskiego wystroju kościoła św. Jadwigi w Bolkowie, [w:] Procesy przemian w sztuce średniowiecznej. Przełom – regres – innowacja – tradycja. Studia z historii sztuki, red. R. Eysymontt, R. Kaczmarek, Warszawa 2014, s. 193-207.
Kaczmarek R., Italianizmy. Studia nad recepcją gotyckiej sztuki włoskiej w rzeźbie środkowo-wschodniej Europy (koniec XIII – koniec XIV wieku), Wrocław 2008, s. 163-168.
Kutzner M. Społeczne uwarunkowania rozwoju śląskiej architektury w latach 1220-1330, [w:] Sztuka i ideologia XIII w. Materiały sympozjum Komitetu Nauk o Sztuce Polskiej Akademii Nauk, Warszawa, 5 i 6 IV 1971 r., red. P. Skubiszewski, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk 1974, s. 205-279.
Architektura gotycka w Polsce, red. T. Mroczko, M. Arszyński, Warszawa 1995, t. 2, s. 32.